Milieuzones: overbodig of keihard nodig?

Milieuzones: overbodig of keihard nodig?

door Bas van Steekelenburg Samenleving - Milieu - Gezondheid & Zorg

Oude vrachtwagens, dieselauto's en nóg oudere benzine-auto's mogen binnensteden niet meer in. Inmiddels zijn er 13 milieuzones in Nederlandse steden. Hebben we deze écht nodig om de luchtkwaliteit te verbeteren?

In 13 Nederlandse steden zijn er milieuzones met ieder verschillende regels. In alle steden is er sinds 2008 een toegangsverbod voor oudere dieselvrachtwagens; in Utrecht en Rotterdam geldt ook een verbod voor diverse types dieselpersonenauto’s. Ook zijn er plannen om vervuilende brom- en snorfietsen, taxi's en autobussen te weren.

  • Utrecht weert dieselauto's van voor 2001 en vrachtwagens die niet voldoen aan Emissienorm IV. Voor vrachtwagens die niet aan de voorwaarden voldoen kan een tijdelijke ontheffing online aangevraagd worden. 
  • Op gemeenteniveau zijn er in Utrecht subsidies beschikbaar voor schonere vervoersmiddelen zoals elektrische auto’s, autodeelabonnement, elektrische fiets, OV-abonnement en sloop van vervuilende auto’s. 
  • Meer over de exacte locaties lees je via ANWB.

Nederland moet overal aan de Europese norm voor luchtkwaliteit voldoen. Nog niet op alle plekken - voornamelijk bij drukke verkeerswegen - voldoen steden aan deze Europese normen. Ongezonde lucht is nummer 3 gezondheidsrisico, na roken en overgewicht. Met een milieuzone denken gemeenten de luchtkwaliteit in binnensteden aanzienlijk te kunnen verbeteren en zo beter aan deze normen te voldoen. 

Een zeer klein percentage van het verkeer zorgt voor een relatief hoge uitstoot van broeikasgassen. Dit betreft voornamelijk oude dieselvoertuigen, dieselvrachtwagens en nóg oudere benzineauto’s. Dieselauto’s en vrachtwagens produceren bovengemiddeld veel stofdeeltjes (fijnstof en roet), stikstofoxiden (NOx: tot 15-30 keer zoveel als nieuwe benzine-auto’s) en CO2.

  • Utrecht verbiedt toegang voor 2% van de auto’s waarmee men 30% roetuitstoot wil terugdringen in de binnenstad. 
  • In Amsterdam is het zo dat zo'n 3 tot 4 procent van het verkeer voor éénderde van de luchtvervuiling in de stad zorgt (via Milieudefensie ).
  • In Canada kwamen onderzoekers tot de conclusie dat 25% van de auto’s voor ±90% van de vervuiling zorgt.

De invoering van milieuzones valt samen met meerdere soorten regelgeving die het gebruik van groenere auto's stimuleren. Verschillen in de lucht samenstelling zijn dus altijd het resultaat van meerdere maatregelen, en dat maakt een uitspraak als 'milieuzones werken wel/niet' lastig te concluderen. 

  • Onderzoeksbureau TNO heeft voor de gemeente Utrecht onderzoek uitgevoerd naar de effecten van de milieuzone en weigert inzage in cijfers over effecten te geven. In mei 2016 werd door TNO verklaard: ' Het is aannemelijk dat de in Utrecht ingestelde milieuzone een deel van het verschil in de afname van de concentratie roet verklaart tussen Utrecht enerzijds en Amsterdam en Rotterdam anderzijds'. Echter, er werden geen harde bewijzen gevonden van de effectiviteit (via De Volkskrant). 
  • De milieuzone voor vrachtverkeer verbeterde de luchtkwaliteit, maar de effecten zijn minder groot dan verwacht (2010).
  • "Volgens de gemeente (Rotterdam) is de uitstoot van roet sinds de Milieuzone verminderd met 29 procent en die van stikstofdioxiden met 12 procent. Eenvijfde van die vermindering van stikstofdioxiden (2,4 procent) zou komen door het weren van oude auto’s op benzine en lpg" (via NRC)
  • In de grote steden nam het aantal dieselauto's fors af, een resultaat van slooppremies voor dieselauto’s en de milieuzone.

Fijnstof: 1 à 2 procent van de spoedopnamen voor long- of hart- en vaataandoeningen in Nederland wordt toegeschreven aan fijnstof. De duur van deze levensverkorting is vermoedelijk kort: enkele dagen tot maanden. Het merendeel van de fijnstof in Nederland is natuurlijk; zand en zeezout dat zich in de lucht bevindt. Lees hier meer over de effecten en samenstelling. Bij moderne dieselauto’s speelt de uitstoot van fijnstof (PM10) vanwege het aanbrengen van roetfilters geen rol meer. 

Roet is een onderdeel van fijnstof. Roetdeeltjes blijven maar een paar dagen in de lucht, in tegenstelling tot CO2, dat er jaren over doet om te verdwijnen. In die korte tijd houden roetdeeltjes echter veel warmte vast. Een voordeel van hun korte levensduur is dat het beperken van de uitstoot van roet een directe verbetering zou betekenen voor het klimaat.

Stikstofoxiden zijn slecht voor de gezondheid en leiden vooral tot smog en zure regen. Lees meer in een Rapport van TNO [download PDF]


'Er moeten meer milieuzones voor personenauto’s worden ingesteld'

In andere Nederlandse steden.



ARGUMENTEN VOOR

1. Betere luchtkwaliteit

Door brandstofauto's - en vooral de meest vervuilende - te weren, verbetert de luchtkwaliteit aanzienlijk op plekken waar relatief veel mensen komen.  Zuinige voertuigen zijn nog steeds welkom, en hebben lang niet zo'n negatief effect op de volksgezondheid.  

2. Maatregelen zijn nog steeds erg toelatend 

Moderne brandstofvoertuigen zijn doorgaans zo uitstoot-zuinig dat deze allemaal zijn toegestaan in milieuzone's. Dieselauto's van vóór 2001 (Utrecht) en (bestel)auto’s op benzine (en LPG) van voor 1 juli 1992 mogen de Milieuzone van Rotterdam niet in. Slechts 0,14% van de voertuigen mag Rotterdam niet meer in (via Autoblog.nl).

ARGUMENTEN TEGEN

1. Milieu-effect niet zo groot als wordt voorgehouden

Het is veelzeggend dat er erg krampachtig werd gedaan met de resultaten uit het TNO milieuzone-onderzoek in Utrecht: er konden geen harde bewijzen worden gevonden voor de werking. Een milieuzone is onzinnig. Als gevolg van andere overheidsmaatregelen worden er steeds zuinigere auto's verkocht, en worden oude auto's onevenredig duur. Oude vervuilende auto's worden al vanzelf uitgefaseerd.

De Raad van State erkende dat het effect om oude auto's te weren beperkt is. “het weren van de oudste, meest vervuilende benzineauto’s uit het centrum mogelijk niet “in absolute termen significant groot” [is], doet er niet toe“. ...Overigens betekende dit volgens de Raad van State wél dat gemeente Rotterdam de milieuzone moet aanhouden.

2. Waardevernietiging van klassieke auto's

Mensen die in de zone's wonen en klassieke auto's bezitten, kunnen deze slechts met omwegen gebruiken en dit veroordeelt hen tot extra kosten. 

Je hebt zeker wel iets toe te voegen aan deze discussie? Help mee en draag bij!