Meer zekerheden voor werknemers van Uber, Deliveroo & Helpling - Discussie

door Bas van Steekelenburg Samenleving - Economie - Recht & Politiek

Veel mensen die werken voor apps zijn eigen baas via een ZZP-constructie. Dit geeft hen flexibiliteit, maar beleidsbepalers hoofdpijn. Wentelen deze bedrijven niet de risico's af op deze afhankelijke en vaak jonge werknemers? Een maaltijdbezorger vindt van wel en strijdt daarom samen met de PvdA voor meer zekerheden in de vorm van baanzekerheid, pensioen en verzekering. Lees verder.

  • Opdrachten komen binnen via een app; het bemiddelt tussen vraag (de klus) en aanbod (de werknemer). Hierin staat de klus omschreven en hoeveel de werknemer ongeveer zou verdienen als deze klus wordt vervuld. Voorbeelden zijn bezorgingen, schoonmaken en taxiritten. 
  • De werknemer moet via de app aangeven wanneer deze beschikbaar is
  • Na afloop van de service wordt de werknemer beoordeeld door de klant via reviews. Als deze herhaaldelijk slechte reviews krijgt, loopt deze het risico niet meer in aanmerking te komen voor opdrachten. 
  • Meestal kan de werknemer niet zelf de prijs bepalen. 
  • De bemiddelaar krijgt een commissie over deze klus. 
  • Het contact verloopt via een app.
  • De meeste werknemers zijn zelfstandig ondernemer (ZZP’er): deze worden per klus betaald.
  • In geval van ziekte krijgt de werknemer niet doorbetaald. 
  • Is er een periode minder werk beschikbaar? Een uurvergoeding kan dan onder het minimumloon vallen. 
  • Gaat er een bezorgfiets of auto kapot? Dan moet de 'rider' dit zelf oplossen zonder onkostenvergoeding
  • Of er in het geval van Deliveroo sprake is van een werknemer-werkgever relatie is niet duidelijk: Nederlandse rechters hebben tegenstrijdig geoordeeld over deze relatie. Volgens een rechter is er sprake van een werknemers-relatie, volgens de ander niet.  

In april 2019 is er door het Europees Parlement ingestemd met een wet die werkers bij bedrijven als Uber en Deliveroo bepaalde minimumrechten verleent en uitbuiting moet tegengaan. Deze wet regelt: 

  • Dat werkers beter op de hoogte moeten worden gesteld van de verdiensten en lengte van werkdagen. 
  • Ook moeten ze in staat worden gesteld om diensten buiten de afgesproken tijden zonder consequenties te weigeren, en betaald worden als een opdracht niet tijdig wordt geannuleerd.
  • Verder mogen de bedrijven hun werkers niet verhinderen om voor andere bedrijven te werken, en moeten ze gratis verplichte trainingen aanbieden.

'App-werkgevers zoals Deliveroo, Uber en Helpling moeten werknemers meer garanties geven'

Een garantie op vast inkomen, verplichte pensioen-afdrage en een verzekering bij ongevallen en ziekte. Deze kosten worden door de werkgever betaald.



ARGUMENTEN VOOR

1. Risico’s worden niet meer afgeschoven op riders en collectief zorgstelsel 

De platformwerkgevers leggen nu alle risico’s bij de werknemers, en nemen geen verantwoordelijk voor het lange termijn welzijn van bezorgers, schoonmakers en chauffeurs:

  • Niet alle werknemers zijn ingedekt tegen de risico’s; als er iets ernstig mis gaat met als gevolg arbeidsongeschiktheid moet de maatschappij betalen, en de werkgever komt hier slim vanaf.
  • Net als in andere branches geldt er een verplicht pensioen. Echter, de zzp'er wordt geacht hier zelf voor te zorgen; in de praktijk betekent dat mensen juist voor de korte termijn kiezen, en op lange termijn te weinig geld overhouden. 

Door werknemers hiervoor te verzekeren, dragen de werkgevers meer van deze risico's waardoor er minder een beroep moet worden gedaan op Nederlandse solidariteitsregelingen.

2. Juíst deze kwetsbare groepen zijn gebaat bij meer zekerheid

Meer zekerheden zijn nodig omdat het werk van veel apps zwaar en risicovol is. 

  • Werknemers nemen - gestuurd door de betaling per klant - meer risico's zoals het gebruik van telefoon in auto's, fiets en scooter. Er belandde in 2018 gemiddeld 1 maaltijdbezorger per week in het ziekenhuis. 
  • Algoritmes prikkelen om continu te werken, vaak op onregelmatige tijdstippen. Dit geeft onrust en is ongezond. Werknemers krijg SMSjes, push-berichtjes en mails om te werken op dagen zoals Kerst en Koningsdag. 
  • Bezorgers zijn hiernaast afhankelijk van meerdere apps om een fatsoenlijk inkomen te verdienen. Deze willen tegelijkertijd allemaal dat de werknemer iets voor hen doet. 

    Hiernaast worden regels - als gevolg van verminderd toezicht - op grotere schaal niet nageleefd. Omdat het risico bij de werknemer wordt gelegd is dit extra zorgelijk. Volgens FNV werken er voor Deliveroo minderjarige bezorgers door in te loggen met andermans inlogcode, en houden jonge bezorgers soms (te) lange avonddiensten met minimale pauzes (via NU.nl). 

      Leestip: Een NRC redacteur werkte een heel jaar voor platform-apps. Hij deelt in het NRC zijn ervaring met het werken via apps.

      ARGUMENTEN TEGEN

      1. Bezorgers kiezen zélf voor een flexibel zzp-contract

      Nu de economie aantrekt, zijn er steeds meer mogelijkheden om geld te verdienen. Toch blijven mensen voor apps als Uber en Deliveroo werken. Ten opzichte van een vast dienstverband is veel meer flexibiliteit voor de bezorger én de apps. Een zzp’er kiest er zelf voor om eigen ondernemer te zijn en heeft zelf de keuze voor verzekeringen. 

      Hiernaast is volgens de rechtbank in Amsterdam de verhouding tussen de bezorgers en Deliveroo geen werknemers-werkgevers verhouding, maar zijn bezorgers eigen ondernemers.

      De rechter somt meerdere argumenten op waarom Ferwerda zzp'er is: "De bezorger kon namelijk zelf beslissen of hij zich aanmeldde voor werk en hij kon bestellingen weigeren. Daarnaast mocht hij in zijn eigen kleren en met een eigen thermobox werken, zolang deze voldeden aan de veiligheidsvereisten. Ook was het hem toegestaan te werken voor een concurrerende onderneming en mocht hij zich laten vervangen.” (via NOS)

      2. Platform werkgevers bieden al steeds meer zekerheden 

      Steeds meer platform werkgevers geven al meer garanties, terwijl werknemers kiezen voor de flexibiliteit van de zzp-relatie. Ook krijgen werknemers betaald om zelf pensioen opzij te zetten.

      • Deliveroo besloot om alle 35.000 bezorgers te verzekeren tegen bedrijfsongevallen. Deze dekken de kosten van arbeidsongeschiktheid als gevolg van een ongeval tijdens werk en de aansprakelijkheidskosten. Ook specifieke medische kosten (zoals de tandarts) vallen onder deze dekking. 
      • UberEats bezorgers zijn inmiddels verzekerd tegen medische kosten. 
      • Veel rijdende Uber chauffeurs zijn verzekerd tegen ernstige ziekte, letsel en ouderschap. Ook werd er onder druk van vakbonden besloten te betalen zodra chauffeurs langer dan twee minuten moeten wachten op klanten.

      3. De verhouding is niet anders dan met fysieke werkgevers

      De kritiek dat de algoritmes zijn geprogrammeerd om loyaal te zijn aan de app zijn niet anders dan een werkgever-werknemer verhouding. Deze verlangt ook gunsten.

      Je hebt zeker wel iets toe te voegen aan deze discussie? Help mee en draag bij!