Legale Teelt van Wiet - Voordelen en Nadelen

door Bas van Steekelenburg Samenleving - Gezondheid & Zorg - Recht & Politiek

In 2020 wordt gestart met gereguleerde wietteelt door de Nederlandse overheid. Dit experiment is een reactie van de Nederlandse gemeenten op het gedoogbeleid voor cannabis: een beleid dat 'een effectieve aanpak van gezondheidsproblematiek, criminaliteit en overlast in de weg staat'.  

Gaat het helpen om de 'achterdeur' - het kweken en aanvoeren van wiet - te reguleren in plaats van te dogen? Hieronder lees je de samenvatting met voor- en tegenargumenten. 

In een proefperiode van 4 jaar zal cannabis worden geteeld voor de verkoop in geselecteerde coffeeshops. Omdat het een experiment betreft, zal de overheid en gemeenten hier een nadrukkelijke rol spelen in de opzet en monitoring van deze proef. 

Het experiment wordt uitgevoerd in 6 tot 10 (middel)grote gemeenten. Alle coffeeshops in een deelnemende gemeente dienen mee te doen om te voorkomen dat er twee handhavingsregimes in een gemeente ontstaan. Coffeeshops mogen alleen gereguleerde teelt verkopen

Het kabinet wil maximaal tien henneptelers aanwijzen die gereguleerde wiet en hasj gaan leveren. Ze moeten minstens tien hennepvariëteiten kweken en aan strenge voorwaarden voldoen wat betreft de kwaliteit en veiligheid. De wiet en hasj zal worden gecontroleerd in een laboratorium en het THC gehalte moet duidelijk op de verpakking staan. Cannabisleveringen aan coffeeshops zullen worden vervoerd in particuliere geld- en waardetransportwagens. 

Verder geldt er een 'ingezetenencriterium’, wat inhoudt dat er geen cannabis verkocht mag worden aan buitenlanders.

Er zijn geen eisen aan het THC- en CBD-gehalte (de werkzame stoffen van de cannabis). Als er een maximaal THC-gehalte zou gelden, ontstaat er mogelijk een zwarte markt voor wiet met een hoger gehalte. De prijs van de staatswiet wordt marktconform.

De partijen die meewerken aan dit experiment moeten inzage geven in gegevens om de werking van het experiment te kunnen evalueren. 

Het woord ‘gesloten’ duidt erop dat de cannabis die geteeld wordt voor het experiment niet in de illegale handel terechtkomt. Met dit voorstel wil de regering een bijdrage leveren aan de volksgezondheid, criminaliteitsbestrijding en openbare orde. De uitwerking van het experiment is nog niet volledig; deze vindt plaats bij Algemene Maatregel van Bestuur (amvb).

*update 11-04-2019* De verwachting is dat het experiment start in 2020 en halverwege 2021 de verkoop van start zal gaan. 

Ongeveer een vijfde (21,8%) van de bevolking van 18 jaar en ouder rapporteerde in 2017 ooit wel eens cannabis (hasj en wiet) te hebben gebruikt. De consumptie van cannabis komt het meest voor bij jongvolwassenen (20-24 jaar). Bijna de helft van de twintigers heeft ervaring met cannabis. 

Er zijn in Nederland ruim 500 coffeeshops. In ongeveer een kwart van de Nederlandse gemeenten is een coffeeshop (via Nationale Drugmonitor 2018). 

Het merendeel (88 procent) van de gemeenten met minder dan 50.000 inwoners heeft geen coffeeshop (via Coffeeshops in de knel, P11, 2009).

Een wijziging in de Opiumwet, waardoor alle handelingen die illegale hennepteelt voorbereiden en bevorderen strafbaar zijn met een gevangenisstraf tot 3 jaar of een geldboete. 

Zo worden ‘Personen en bedrijven die geld verdienen met de levering van goederen of diensten en de financiering van illegale hennepteelt strafbaar. Het gaat bijvoorbeeld om growshops, transport- en distributiebedrijven, verhuurders van loodsen en schuren, elektriciëns die illegale elektrische installaties aanleggen of de handel in kant-en-klaar ingerichte kasten voor de illegale hennepteelt.’ (via Eerste Kamer

Een coffeeshop mag cannabis legaal gezien niet inkopen. Echter, omdat de verkoop wel is toegestaan, wordt toegestaan dat coffeeshops cannabis ergens inkopen, maar wordt weggekeken om te weten waar dit exact gebeurt. 

Een coffeeshop mag alleen wiet verkopen als het zich aan de gedoogcriteria houdt. Enkele van deze criteria zijn: 

Geen wiet verkopen aan niet-Nederlanders, verkoop van maximaal 5 gram softdrugs per persoon, geen verkoop van alcohol, geen verkoop aan minderjarigen, geen overlast veroorzaken voor de omgeving etc. 

Regelmatig worden deze regels overtreden, maar zijn er geen of beperkte consequenties. Alle informatie over regels voor coffeeshops lees je via Rijksoverheid

Cannabis is Latijn voor de hennepplant. Wiet en marihuana worden in de praktijk gebruikt hetzelfde gebruikt; een naam voor de bloemtoppen. Wiet is een vernederlandst woord voor ‘weed’.

Hasj (of hasjiesj) is de hars van de cannabisplant, wat varieert van vloeibaar en olieachtig tot zeer hard. THC (tetrahydrocannabinol) is het bestanddeel van de hennepplant dat invloed heeft op het menselijk bewustzijn. 

Roken van hasj of wiet is schadelijk voor de longen, ook als je het zonder tabak rookt (tabak vergroot de risico’s echter wel aanzienlijk). THC op zich is niet schadelijk maar wel de teer die bij verbranding ontstaat. Gebruikers hebben grotere kans op bronchitis en op infecties van de luchtwegen.

Bij het roken van een joint is de teerneerslag in de longen 4 tot 5 keer groter dan bij een gewone sigaret (1). Dat komt omdat joints geen filter hebben en omdat gebruikers de gewoonte hebben veel rook in te ademen, diep te inhaleren en de rook lang vast te houden. 

Via Jellinek


‘De teelt van wiet en hasj moet worden gereguleerd’

Alleen door de overheid geselecteerde telers mogen cannabis produceren voor de verkoop in coffeeshops.



ARGUMENTEN VOOR

1. Gereguleerde wietteelt is veiliger en leidt tot minder criminaliteit

Omdat gereguleerde kwekers voorzien in de vraag van coffeeshops naar wiet en hasj, is er veel minder vraag naar de handelswaar van illegale kwekers en handelaars. Zodoende zal de prijs van illegale cannabis - vanwege de lagere vraag - dalen. 

Deze lagere prijs maakt het veel minder lucratief en dus minder interessant voor criminelen, waardoor de hasj & wiet criminaliteit afneemt. Ook zorgt regulering er voor dat er op veilige plekken wordt geteeld, i.p.v. op brandgevaarlijke zolderkamers en viaducten. Zo kunnen het openbaar ministerie en de politie zich richten op andere belangrijke zaken, zoals mensenhandel, wapenhandel etc.

Dat deze criminaliteit zeer problematisch is, blijkt wel uit dit artikel in de Volkskrant: 

'Jaarlijks ontmantelt de politie tussen de vijf- en zesduizend illegale hennepkwekerijen met tientallen tot duizenden planten: in appartementen, loodsen, en maïsvelden. Bij de productie wordt steevast illegaal stroom afgetapt. De politie schat dat er jaarlijks genoeg stroom wordt gestolen om alle huishoudens in Den Haag te kunnen voorzien van elektriciteit. Geschatte schade van de stroomaftap: 200 miljoen euro.' Ook zorgt illegaal stroom aftappen voor een serieus brandgevaar voor buren en omstanders. 

'Met wietproductie en -handel zijn enorme bedragen gemoeid – alleen al in Noord-Brabant schat de politie de omzet op 800 miljoen euro – en dat leidt regelmatig tot heftige conflicten. Zo waren er in de periode 2013 tot en met 2015 tien liquidaties die in verband zijn gebracht met cannabishandel. Andere zware delicten zijn de intimidatie van autoriteiten die de wietteelt, de handel en het witwassen van al die drugsmiljoenen proberen te bestrijden. Zo wordt een groot deel van de burgemeesters in het zuiden bedreigd, en worden busjes van energiebedrijven in de fik gestoken. Schrijnend zijn ook de uitbuitingszaken, waarbij illegalen en asielzoekers al dan niet onder dwang worden ingezet bij het oogsten op de plantages.

De illegaliteit heeft mensen vanuit harddrugs-, wapen en mensenhandel aangetrokken die geweld niet schuwen. Maffiapraktijken zoals overvallen, afpersingen en liquidaties komen weinig aan het licht, omdat deze niet worden gemeld (slachtoffers kunnen vervolgt worden voor illegale teelt en handel).'  

2. Regulering levert geld op via belasting en besparingingen 

Er zijn verschillende cijfers beschikbaar over hoeveel regulering van de achterkant oplevert:

  • Volgens het ministerie van Veiligheid en Justitie levert het minimaal 300 miljoen op aan inkomsten en besparingen: 24,8 miljoen minder politie-inzet, 130 miljoen btw en energiebelasting, opbrengsten inkomsten- en vennootschapsbelasting 150 miljoen euro (NOS, 2017). 
  • Volgens D66 levert het reguleren van de voor- en achterdeur minimaal 500 miljoen euro op. Zo wordt er 200 miljoen euro bespaard op politie en justitie, en levert het heffen van accijnzen 300 miljoen euro op (via D66).

3. Betere kwaliteit wiet en hasj zijn beter voor de volksgezondheid

Door regulering en toezicht wordt cannabis veiliger en van constantere kwaliteit. De kweker wordt door overheid gecontroleerd op naleving van de wetten, zodat een veilige kweek leidt tot een natuurlijk product van hoge kwaliteit. 

In de huidige situatie is de verkoop van wiet (marihuana) toegestaan, maar kunnen verkopers hun producten nergens legaal vandaan halen. Zo is het net een groenteboer die zijn klanten niet kan vertellen waar zijn groenten zijn gekweekt en welke bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt. Door het gebrek aan toezicht op deze illegale teelt, worden zo giftige bestrijdingsmiddelen en groeimiddelen gebruikt. De meeste kwekers doen het vooral vanwege het geld en zijn niet geïnteresseerd in de kwaliteit van het product. 

4. Wietgebruik neemt niet toe

Drugsgebruik zal vrijwel niet toenemen, omdat de verkoop van softdrugs ál jaren is toegestaan; hooguit zullen mensen die voorheen twijfels hadden over de herkomst van cannabis nu eens 'n jointje proberen.

ARGUMENTEN TEGEN

1. Drugs wordt nóg meer genormaliseerd 

Doordat een overheid zo nadrukkelijk faciliteert in de drugsverkoop, maakt het voor de potentiële gebruikers nóg laagdrempeliger om wiet en hasj te gebruiken. Wiet krijgt een legaler karakter en de gebruiker vertrouwt de kwaliteit en herkomst van cannabis. Dit leidt er toe dat meer mensen cannabis (incidenteel) zullen gebruiken

2. Strenge regels leiden tot meer straathandel 

Er worden in coffeeshops honderden soorten wiet en hasj verkocht. Als overheidswiet bestaat uit tien tot vijftien wietsoorten - waarover nu wordt gesproken - is dat veel te weinig; zo ontstaat er straathandel in soorten die niet door de overheid worden geteeld. Iedere roker heeft zijn eigen voorkeur, en kan niet zomaar over gaan op een andere wiet/hasj-soort. Zo stuur je ze juist het illegale circuit in wat leidt tot meer overlast.

Ditzelfde geldt voor de regel dat er geen wiet mag worden verkocht aan niet-Nederlanders. Deze komen naar grensgemeentes om cannabis te kopen, maar kunnen alleen terecht in de straathandel. Daardoor zal in België en Duitsland de illegale markt groeien. 


Mede mogelijk gemaakt door Michael van de Wetering

Je hebt zeker wel iets toe te voegen aan deze discussie? Help mee en draag bij!