Vleestaks - een extra belasting op vlees | Argumenten voor én tegen

door Bas van Steekelenburg Samenleving - Economie - Milieu - Gezondheid & Zorg

Bacon, hamburgers en ander bewerkt vlees worden door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aangemerkt als 'kankerverwekkend'. Vlees zorgt hiernaast voor een enorme milieuschade en dierenleed. 

Het is tijd om de negatieve effecten van vlees mee te nemen in de prijs, en daarom wil de Partij voor de Dieren een 'vleestaks': een extra belasting op vlees. "Onzin! mogen we dan helemaal niets meer?" zal een ander denken... 

Hieronder lees je de voors en tegens over een mogelijke vleestaks in Nederland.

Een prijsverhoging van alle soorten vlees via accijns of BTW-verhoging. De Partij voor de Dieren wil graag de belasting verhogen op vlees van 9 naar 21% BTW

Voor voedingsmiddelen geldt in Nederland sinds 2019 9% belasting - óók op snoepgoed, frisdrank, chocolade en chips. Voor genotmiddelen zoals tabak en alcohol geldt 21%. 

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit bepaalt wanneer iets een levensmiddel is of een genotproduct. 

  • De Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) heeft bewerkt vlees (bacon, rookworst, salami, ham, en types gehakt en hamburgers) op een lijst gezet met kankerveroorzakende producten en stoffen. Bewerkt vlees is vlees dat gerookt, gedroogd, gezoet is en/of conserveringsmiddelen bevat. Vooral de link tussen het eten van bewerkt vlees en darmkanker is sterk, en er is een mogelijk verband met maagkanker. Bij mensen die 50 gram bewerkt vlees per dag eten, minder dan twee plakken bacon, wordt de kans op het ontwikkelen van darmkanker met 18 procent vergroot. Een additief zoals heemijzer - dat ervoor zorgt dat rood vlees de rode kleur blijft behouden, ook als het ouder wordt - zou de darmwand kunnen beschadigen. Ook bij het zouten, roken en fermenteren kunnen er stoffen opstaan die een verband houden met kanker. 
  • Ook rood vlees - vlees van runderen en varkens - zou mogelijk kankerverwekkend zijn. 8 studies toonden een verhoogd risico aan van 17% per 100 gram rood vlees per dag. 
  • Dieren krijgen in Nederland antibiotica bij infecties met bacteriën. Door het gebruik worden bacteriën resistent: antibiotica werken niet voldoende om de bacteriën te doden. Als mensen vlees eten met resistente bacteriën kan het gebeuren dat ze niet meer reageren op antibiotica in het geval van infecties. Dat kan leiden tot veel ernstigere volksproblemen die eerst verholpen zouden kunnen worden met een antibioticakuur. Deze verbanden zijn moeilijk te bewijzen.  
  • Diabetes type 2 en beroertes hebben een correlatie met vleesconsumptie.

Bronnen: Voedingscentrum, World Cancer Research Fund

Ja, alcohol en tabak vallen i.t.t. andere voedingsmiddelen en dranken onder de 21% belastingregel in Nederland.

In sommige andere landen zijn er ook taksen op suikerhoudende en vette producten:

  • In Frankrijk geldt er een BTW van 7% op frisdranken met suiker i.p.v. de gebruikelijke 5,5%. 
  • In Denemarken is er een belasting op verzadigde vetten. Per kilo verzadigd vet is er een belasting van € 2,15.

'Er moet een extra belasting op vlees komen'

Op alle soorten vlees 21% belasting i.p.v. 9%.



ARGUMENTEN VOOR

1. Minder vlees is beter voor de volksgezondheid

Vlees veroorzaakt negatieve kosten zoals een mogelijk verhoogd risico op kanker en antibiotica-resistentie waarvan de kosten via het Nederlandse systeem voor zorg en arbeid terecht komen bij de belastingbetaler. Minder vlees zorgt dus voor minder vlees-gerelateerde problemen. 

2. Minder vlees is beter voor het milieu 

De productie van vlees zorgt voor een enorme milieuschade en is zeer inefficiënt. Veel meer dan natuurlijke producten, zorgt de vleesproductie voor verontreiniging, ontbossing van tropisch regenwoud voor veevoer-productie, hoog watergebruik in gebieden met watertekorten en CO2-uitstoot. Runderen produceren veel methaangassen die vele malen sterker zijn dan CO2. Voor een kilo Argentijns rundvlees is 1000 keer zoveel ruimte nodig als voor de productie van 1 kilo vleesvervanger (Quorn).

Een vermindering van vleesconsumptie als gevolg van de prijsstijging zou daarom enorm welkom zijn. 

Als gevolg hiervan zal het ook rendabeler worden voor boeren om lagere marge producten te verbouwen zoals maïs en bananen, zodat land gebruikt kan worden om voedselschaarste in arme landen te bestrijden. 

3. Minder vlees leidt tot minder dierenleed

De kwaliteit van leven van slachtvee is in veel gevallen laag. Het komt in volle stallen voor dat biggen door stress op staarten gaan knagen, kippen door een overmatig gewicht aan vlees door hun poten zakken etc. Minder slachtvee hoeft te lijden als er minder vlees wordt geconsumeerd. 

4. Extra inkomsten kunnen gezondheidsproblemen voorkomen

Met de verhoogde opbrengsten van 9% naar 21% belasting kan onderzoek gedaan worden naar voedsel en vleesvervangers. Ook kan gezonder(er) eten gepromoot worden via bijvoorbeeld subsidies, educatie en reclame.

ARGUMENTEN TEGEN

1. De markt reguleert zichzelf tot minder vleesconsumptie

De overheid zou zich niet moeten bemoeien met regels, maar er op toezien dat eerlijke informatie omtrent de effecten van voedsel consumenten bereikt. De verantwoordelijk voor voedselkeuzes ligt bij de burger. Dat de markt zichzelf reguleert, blijk wel uit het feit dat de Britten minder minder bewerkt vlees zijn gaan kopen na de WHO-berichtgeving. Nederlanders zijn sinds 2010 ieder jaar gemiddeld 1 kilo minder vlees gaan eten.

2. Regeling raakt vooral lagere inkomens 

Prijsverhoging zorgt ervoor dat vlees een luxe product wordt, waardoor de lagere inkomens harder getroffen worden. De huidige prijzen maken het juist voor iedereen toegankelijk om vlees te eten.

3. Opbrengsten zullen niet worden gebruikt voor volksgezondheid

In het verleden zijn er veel belastingverhogingen geweest, zoals bijvoorbeeld voor autogebruik van milieuverontreinigende auto’s, waarvan de opbrengsten werden gebruikt voor overheidstekorten en deze niet gerelateerd zijn aan het doel van de belasting. Er moet eerst maar eens een plan komen waar dit geld naartoe zou gaan. 

4. Het is wachten op een studie die weer het tegenovergestelde beweert

Er zijn in het verleden veel studies gepubliceerd over voedseleffecten die zichzelf na verloop van tijd weer tegenspreken. Er zijn door met name de voedselindustrie in het verleden gezondheidseffecten geclaimd van ingrediënten waarvan onvoldoende bewezen was wat het effect van die ingrediënten is. In het verleden waren Anti-oxidanten ‘goed’ en nu zijn deze ‘slecht’, deze worden in verband gebracht met kanker.  
Overigens zou de Wereldgezondheidsorganisatie onpartijdiger zijn dan de voedselindustrie, en geen direct belang (moeten) hebben om de lucratieve voedselindustrie te raken met een negatieve studie over vlees. 

5. De vleesconsumptie van Nederlanders is gezond

Kanker is zeer moeilijk toe te wijzen aan één soort voedsel, Nederlanders eten geen overmatige hoeveelheden vlees en vleeswaren, maar bevatten belangrijke voedingsstoffen. 

  • De Vereniging voor de Nederlandse Vleeswarenindustrie (VNV) verwerpt de indeling van bewerkte vleeswaren in als kankerverwekkend: “Het risico op kanker is complex en niet afhankelijk van een enkel attribuut, maar afhankelijk van veel meer factoren zoals leeftijd, genetica, dieet, leefomgeving en leefstijl’’. 
  • VNV stelt dat de uitkomst van het onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie onjuist is, omdat er geen inschatting is gemaakt van het echte risico voor consumenten.
  • Nederlanders zijn gematigde vleeseters: “Ze eten gemiddeld 20 gram vleeswaren per dag, beduidend lager dan wat als overmatig wordt gezien: meer dan 50 gram per dag.”
  • Vleeswaren bevatten veel belangrijke voedingsstoffen zoals proteïnen, vitaminen en ijzer. “Deze voedingstoffen zijn moeilijk te verkrijgen uit andere producten die we dagelijks consumeren. Een bescheiden consumptie van vlees en vleeswaren past daarmee ook volgens het Voedingscentrum en diëtisten prima in een gezond en gevarieerd dieet”. Mensen zijn omnivoren, ingesteld om vlees te eten zegt het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel.

Nog niet uitgelezen over de regulering van onze voedselgewoontes?

    Lees op Samengevat.NU de beschouwing over een verbod op kiloknallers - goedkoop industrievlees zonder dierenwelzijnskeurmerk. Ook schreven we over de argumenten voor en tegen een suikertaks en een verbod op genetisch gemodificeerd voedsel.

    Je hebt zeker wel iets toe te voegen aan deze discussie? Help mee en draag bij!